Người Ý ứng xử

Ngày trước tôi bị trêu là: ‘Như mày có chó nó mới yêu!’ Thế là mình quyết định chuyển nhà qua Ý một thời gian cho mọi người biết …

Hóa ra mấy ông anh người Ý mà mình gặp đều là … chó cả:

– Ciao Thao! Nói tiếng Ý tốt thế!
– Ciao Bella! Anh có thể mời em ly cà phê được không?
– Ciao Bellissima! Em là cô gái đẹp nhất trên đời!
– Amore mio! Tại sao chúng ta không gặp nhau sớm hơn nhỉ?
– Principessa! Hôm nay em có khỏe không?
-Thaoissima! Hỡi  giếng sâu tri thức của nhân loại (Pozzo di conoscenza dell’umanità)
– v.v.

Sau một thời gian ở Ý tôi nghiệm ra rằng chẳng ông anh Ý nào là chó cả, mà …

NGƯỜI Ý KHÔNG TIẾC LỜI KHEN

‘Lời nói không mất tiền mua. Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau’.

(Trích lời các cụ)

Hẳn con cháu của các cụ ở Việt Nam không nghe lời các cụ dạy bằng mấy ông hàng xóm của các cụ ở xa tít 10.000 km bên tận trời Âu rồi.

Cũng như rất nhiều người khác lần đầu đến Ý, mình tin sái cổ mấy lời bay bổng của mấy ông anh mắt nâu mơ màng, tóc xoăn bồng bềnh vùng Nam Ý. Phải mãi đến hơn một năm theo học mình mới biết người Ý họ không mấy khi nói ra cảm nghĩ thật của họ về bạn, trong khi đó họ lại không tiếc lời khen ngợi bạn nếu đó là lần đầu các bạn gặp nhau. Chỉ cần nghe bạn phát âm trôi chảy tiếng câu tiếng Ý đầu tiên: “Buongiorno! Piacere conoscerti!” với âm ‘gi’ /ʤ/ trong chữ ‘buongiorno’ và âm ‘e-rờ’ /ɾ/ trong chữ ‘piacere’ là ngay lập tức họ sẽ cất lời khen bạn một cách hào phóng: ‘Em nói tiếng Ý tốt khủng khiếp!’ (benissimo), ‘Tiếng Ý của em hoàn hảo’ (perfetto). Dần dà về sau, khi nghe bạn nói nhiều hơn một chút, họ sẽ giảm mức độ xuống còn ‘bạn nói tiếng Ý khá thế nhỉ’ (bene), ‘Thảo nói tiếng Ý trôi chảy thế’ (correntemente)… Điều này khiến cho những ai vốn ít tự tin vào bản thân cảm thấy sướng điên dại. Cái hay của mấy ông anh người Ý là ở chỗ họ nắm được tâm lý cơ bản của con người là muốn được công nhận.

Đa số đàn ông Ý thường không bao giờ phải xoay sở những lời khen tặng dành cho các cô gái:

  • nếu bạn đẹp rực rỡ như minh tinh Hô li út bạn sẽ không nhận được thêm lời khen nào nữa vì họ sẽ chỉ đờ ra, huýt sáo, chào và sáp ngay lại.
  • nếu bạn ưa nhìn họ sẽ bảo bạn là bellissima (giai nhân)
  • nếu bạn có dung nhan kha khá họ sẽ bảo bạn đẹp đến nỗi hoa cỏ phải ghen tị
  • nếu bạn chỉ phình phường họ sẽ bảo bạn nổi bật
  • nếu bạn xấu như ma cấu họ sẽ bảo bạn dễ thương ‘simpatica’ (nếu bạn nghe thấy từ này khi họ đang nói về vẻ bề ngoài của bạn thì bạn biết họ đang không khen bạn đẹp)

Có trường hợp họ còn đề nghị bạn làm vợ họ nhưng khi bạn bảo ừ thì họ chạy mất dép.

Đàn ông cũng được khen như thường.
Tôi còn nhớ một lần nọ, ông sếp cũ của tôi gặp một đồng nghiệp người Ý, ông này to béo, cái mặt tròn quay luôn ướt mồ hôi và cái bụng thì phì đại chẳng khác nào thùng phuy, sếp vừa gặp ông Thùng Phuy là đã hồ hởi Ciao bellissimo! Tôi đơ người. Sau này sang Ý thấy ‘bello/a’ không chỉ dùng như tính từ mà dùng như ‘hô ngữ’ để gọi, để chào nhau. Điều này diễn ra thường xuyên đến nỗi một số bạn mới học tiếng Ý phải hỏi mình: bello/a là để chào phải không? Câu trả lời là ‘để gây thiện cảm với người đang nói chuyện và thể hiện là mình đã quen biết người ta từ lâu rồi’.

Advertisements

NGƯỜI Ý KHÔNG NGHE LỜI CHÊ

Thuốc đắng dã tật. Sự thật mất lòng (người Ý).

(Trích lời các cụ)

Việc lựa lời nói để làm sao người Ý không bị tổn thương là việc hết sức quan trọng.

Đa phần người Ý không muốn/không thể nghe được lời nhận xét/chê bai của bạn.
Một lần tôi đi ngang quầy rượu quảng bá sản phẩm ở quảng trường và được mời uống thử một ly spumante (rượu sủi). Anh chủ đon đả mời chào và còn nhấn mạnh rằng hãy uống và cho anh biết cảm nhận. Trước đây tôi cũng đã có kinh nghiệm vụ nói thật phật lòng nên ban đầu cũng hơi do dự. Sau nghe anh chủ nhấn mạnh rằng hãy nói thật vì anh ta muốn phát triển, thế là mình tin và nói thật. Anh chủ gằn giọng và sau đó quay ngoắt đi bỏ mình ngơ ngác.

Quả thực, có một sự mâu thuẫn không hề nhẹ trong tư duy nghệ nhân và nhà sản xuất Ý: họ luôn biết được điểm mạnh điểm yếu của mình nhưng đồng thời lại quá tự hào về sản phẩm của mình làm ra. Họ nài nỉ để bạn nhận xét nhưng thực tế là để mơi lời khen từ bạn.

Nếu là một người Ý trong trường hợp phải thử rượu và nhận xét như trên kia, họ sẽ có ba cách sau để trả lời:

  1. Buono/Buonissimo (ngon/tuyệt): thực sự muốn khen, bất chấp chất lượng thực tế của rượu – 50%
  2. Non è male (cũng không tệ/ uống được đó): không muốn khen nhưng cũng không muốn truyền đi thông điệp là tôi đang chê rượu của anh – 40%
  3. Grazie (Cảm ơn) và sau đó quay đi thật nhanh: không thích nhưng cũng không nỡ buông lời cay đắng – 10%

Anh chủ hàng rượu người Ý do nắm được tâm lý Ý nên sẽ tự động chuyển dịch những lời góp ý trên như sau:

  1.  Không đến nỗi nào
  2.  Mình phải cố gắng làm tốt hơn
  3.  Dù sao hắn cũng không chê.
Mức độ khen chê khác nhau ở các vùng khác nhau. Nghĩa là người Bắc Ý thực tế hơn, ít khen và khen điềm đạm hơn; người Trung và Nam Ý mơ mộng hơn do đó khen cũng rộng rãi, ồ ạt hơn. Điều này cũng tương xứng với mức độ nhận được lời khen từ bạn: người Bắc không đòi hỏi bạn phải lễ nghĩa thủ tục nhiều, người Nam cần được bạn tôn trọng truyền thống của họ và khen ngợi nhiều hơn. Ví dụ, nếu người Bắc mời bạn đến nhà ăn, bạn không thích ăn gì thì cứ thoải mái từ chối; nếu người Nam mời bạn đến nhà, tốt nhất là bạn hãy đồng ý và khi ăn thì phải ăn nhiệt tình, ăn hết những gì họ mời. Việc bạn ăn như thuồng luồng đổ đó là cách tốt nhất để khen bàn tay đảm đang của người phụ nữ đã dày công chuẩn bị bữa tiệc cho bạn từ ngày hôm trước. Lưu ý: để ăn hết những gì người Nam Ý bày ra cho bạn trên bàn ăn bạn sẽ phải nhịn ăn từ hai ngày trước.
 

Bài học rút ra:

  1. Không cả tin vào những lời khen hào phóng của mấy anh giai Ý
  2. Không chê bai bừa bãi dễ gây mất thiện cảm
  3. Chuẩn bị bụng từ hai ngày trước nếu được gia đình Nam Ý mời tới nhà ăn
  4. Học phát âm thật tốt ít nhất hai âm: gi /ʤ/, r /r/
  5. Trước khi muốn chuyển nhà qua Ý hãy liên hệ với Thảo để được học phát âm tiếng Ý.

COMMENTS

Comments 6

  1. Luna 28/06/2018
    • Thuong Thao 01/07/2018
  2. Kim 10/05/2019
    • Thuong Thao 17/05/2019
  3. Ngoc 04/10/2019
    • Thuong Thao 07/10/2019

Leave a Reply