Il congiuntivo – Thể giả định

Ai học tiếng Ý đủ lâu cũng đều từng vò đầu tự hỏi vì sao lại cần Il congiuntivo? Không chỉ làm người mới học đau đầu mà chính người Ý cũng không chắc chắn về cách dùng nó. Vì sao il congiuntivo lại khó nhằn đến vậy? Mình sẽ thử giải đáp điều này trong bài hôm nay.

Il congiuntivo là một thể của động từ, không dùng chỉ thời gian, mà chỉ ý chủ quan của người nói. Trong tiếng Ý, thể giả định – il congiuntivo có thể nhận biết qua các dạng chia động từ như sau:

Các dạng của il congiuntivo

Presente:

  • essere: (io, tu, lui/lei) sia,  (noi) siamo, (voi) siatate, (loro) siano;
  • avere: (io, tu, lui/lei) abbia, (noi) abbiamo, (voi) abbiate, (loro) abbiano;
  • parl-ARE: (io, tu, lui/lei) parli, (noi) parliamo, (voi) parliate, (loro) parlino;
  • prend-ERE: (io, tu, lui/lei) prenda, (noi) prendiamo, (voi) prendiate; (loro) prendano;
  • part-IRE: (io, tu, lui/lei) parta, (noi) partiamo, (voi) partiate, (loro) partano.

Imperfetto:

  • essere: (io, tu) fossi, (lui/lei) fosse, (noi) fossimo, (voi) foste, (loro) fossero;
  • avere: (io, tu) avessi, (lui/lei) avesse, (noi) avessimo, (voi) aveste (loro) avessero;
  • parl-ARE: (io, tu) parlassi, (lui/lei) parlasse, (noi) parlassimo; (voi) parlaste; (loro) parlassero;
  • prend-ERE: (io, tu) prendessi, (lui/lei) prendesse (noi) prendessimo; (voi) prendeste; (loro) prendessero;
  • part-IRE: (io, tu) partissi; (lui/lei) partisse, (noi) partissimo; (voi) partiste; (loro) partissero.

Passato Trapassato lần lượt được cấu tạo bằng:

  • Động từ tình thái chỉ ngôi essere/avere ở thể congiuntivo presente
  • Congiuntivo imperfetto + participio passato của động từ chính.

 

Cách dùng cơ bản của il congiuntivo

Thể giả định – il congiuntivo, nói cho chính xác phải là thể…chủ quan. Quả vậy, thể này thường dùng khi các thông tin của phát ngôn thể hiện quan điểm của người nói và nó có thể không tương ứng với sự thật khách quan. Vì vậy các động từ dẫn lời để thể hiện quan điểm của người nói như pensare, credere, volere (theo sau bởi che) hay các cụm động từ như è importante che, è ovvio che v.v. thường đòi hỏi động từ theo sau nó ở đạng thể giả định. Ví dụ:

  • Penso che gli italiani siano divertenti. Tớ cho rằng người Ý họ rất vui tính.
  • Credo che Berlusconi sia una mummia egizia. Tớ nghĩ Berlusconi là một cái xác ướp Ai Cập.

Trên thực tế, người Ý có thể không vui tính như tôi nghĩ, hoặc Berlusconi không phải là một cái xác ướp (điều này còn đang gây tranh cãi), nhưng động từ trong hai câu trên thể hiện quan điểm của tôi, kinh nghiệm mà tôi có.

 

Advertisements

 

Il congiuntivo – Thể giả định thể hiện rõ nét nhất vai trò trong cái gọi là periodi ipotetici – câu giả định. Trong câu giả định, thông tin của phát ngôn vẫn thể hiện quan điểm chủ quan của người nói. Chẳng hạn trong hai câu dưới đây, việc giả định nước Ý là một tràng cười hay Berlusconi sẽ tranh dành quyền lực bằng đội quân xác ướp thể hiện ý chủ quan của người nói:

  • Se gli italiani fossero divertenti, l’Italia sarebbe una risata a forma di stivale. Nếu người Ý mà vui tính thì cả nước Ý sẽ là một tràng cười hình chiếc ủng.
  • Se Berlusconi fosse una mummia egizia, prenderebbe il potere con un esercito delle mummie anziché con soldi. Nếu Berlusconi mà là xác ướp Ai Cập, lão sẽ dành quyền lực bằng đội quân xác ướp thay vì bằng tiền.

 

Il congiuntivo – thể giả định (aka thể chủ quan) xuất hiện chủ yếu trong câu ghép, và rất ít khi được dùng trong câu đơn. Ở dạng câu đơn, il congiuntivo được dùng như mệnh lệnh, yêu cầu, đề nghị, do đó nó cũng thể hiện ý muốn chủ quan của người nói. Ví dụ:

  • Amici italiani miei, siate contenti! (Non pensate al nuovo governo!). Mấy ông bạn Ý tôi ơi, làm ơn vui lên cái! Đừng nghĩ về chính phủ mới nữa!
  • Berlusconi, sia una mummia! L’Italia ti ringrazerà. Ông Berlusconi ơi, xin hãy là cái xác ướp. Nước Ý sẽ cảm ơn ông.

 

Thực tế sử dụng il congiuntivo

Vừa rồi là một vài điểm cơ bản trong cách sử dụng il congiuntivo – thể giả định (aka thể chủ quan) theo tiêu chuẩn ngữ pháp. Trong thực tế không phải người Ý nào cũng biết dùng đúng. Nhiều người thường bỏ qua thể này và thay vào đó là thể chỉ dẫn – l’indicativo presente. Đặc biệt, người miền Nam Ý còn thay bằng thể điều kiện – il condizionale. Tất nhiên, người Ý không hài lòng với sự lộn xộn này và họ thường đánh giá thấp những ai tiếp tay cho sự lộn xộn ấy. Bằng chứng là nhiều cô gái, trong đó có mấy cô bạn tớ, nếu thấy anh chàng nào nhắn cho mình mà dùng lẫn lộn ba thời này (l’indicativo hoặc il condizionale thay cho il congiuntivo) các nàng sẽ chun mũi và chuồn trong lặng lẽ.

Sinh viên nước ngoài khi học cũng rất hay nhầm lẫn các thể này. Để giúp hình dung một cách trực quan cách sử dụng il congiuntivo, tớ xin giới thiệu videoclip ca khúc Il congiuntivo của Lorenzo Baglioni. Anh này là một nhà toán học đã từng làm PhD về toán tính nhưng lại rẽ ngang sang con đường nghệ thuật. Anh thường trình diễn các định đề lý thuyết do chính anh viết và phổ nhạc để dạy học.

Lời xem ở đây.

Bây giờ các bạn đã đỡ sợ il congiuntivo chưa? Hãy thường xuyên theo dõi trang để đọc các bài viết và thêm yêu tiếng Ý nhé!

COMMENTS

No Comment

Leave a Reply