Caravaggio và cảm xúc hiện thực

Caravaggio – Michelangelo Merisi sinh tại Caravaggio, Milano 1571. Ông là một họa sĩ bậc thầy hội họa thời kì (tiền) Baroque*. Ông không chỉ nổi tiếng trong nước Ý, mà còn vang danh trên thế giới. Các tác phẩm của ông ảnh hưởng sâu sắc về phong cách lên hội họa thế giới.

Tranh Caravaggio chủ yếu được thực hiện trên vải với chất liệu sơn dầu. Tranh ông thường lột tả mạnh mẽ những xúc cảm của nhân vật. Các nét vẽ tinh tế, tỉ mỉ, với ánh sáng đối lập cực đại. Tuy khắc họa những khung cảnh trong kinh thánh, nhưng Caravaggio lại dùng những khuôn ảnh hết sức quen thuộc của đời thường.

Khác với những thế hệ đi trước, hay với những họa sỹ đương thời, Caravaggio dùng hình ảnh thường dân với đầy đủ cảm xúc hỉ nộ ái ố của người trần tục để biểu đạt hình tượng thánh nhân hay chúa trời. Cần biết rằng những hình ảnh này thường được khắc họa một cách kì bí, xa lạ và không có cảm xúc hình thể hay gương mặt.

Các nhân vật hiện lên trong tranh ông đời thường và giản dị. Nhân vật như trong tranh bước ra đời thực, người dân thường như từ đời thực bước vào tranh ông.

Giuditta e Oloferne

Trong bức Giuditta e Oloferne, 1602 c.a. góa phụ người Do Thái Giuditta (Judith) chặt đầu tên tướng Oloferne của quân Asyria xâm lược ngoại bang. Giuditta mang dáng vẻ của một phụ nữ Do Thái ngoài kia; sự kiên cường loại bỏ kẻ thù trên gương mặt. Cô nhíu mày làm nếp nhăn hằn phía trên sống mũi; đầu mũi và dái tai đỏ chứng tỏ sự tập trung xen lẫn sự hồi hộp.

Mái tóc xoăn lọn buộc gọn cho thấy sự mạnh mẽ và kiên gan của Judith. Quần áo mà Giuditta mặc tuy nhiên lại mang hơi thở của thời đại Caravaggio. Những nghiên cứu lịch sử và văn hóa cho thấy đây là trang phục thịnh hành vào thời của họa sĩ.

Giuditta e Oloferne 1692
Giuditta và Oloferne, 1602. Ảnh Wikipedia.

CÓ THỂ BẠN SẼ THÍCH: Boldini và nét cọ chảy


Cái tài của Caravaggio không chỉ thể hiện ở những chi tiết trên đôi bàn tay và cánh tay tên tướng; nắm đấm tay cầm tấm vải của bà hầu già; các nếp nhăn, những đường chỉ trên áo Giuditta, v.v.; mà còn ở cả các mảng màu lớn như tấm rèm đỏ phản nghịch với nền u tối.

Advertisements

Màu nền tối khiến người xem sẽ không thể xác định được bối cảnh cụ thể của khung hình. Nhưng nhưng qua hình ảnh chiếc gối dưới đầu của Oloferne và bộ xiêm y của nàng góa phụ, ta đoán được rằng Giuditta đã nhử tên tướng quân xâm lược Oloferne. Sau đó chặt đầu tên này khi hắn còn đang say ngủ.

Bản đặc biệt Caravaggio UTET 2017

UTET năm 2017 đã cho xuất bản phiên bản sưu tầm đặc biệt có giới hạn số lượng. Trong bản này bao gồm hầu hết các tác phẩm kinh điển của Caravaggio; đặc biệt, có nhiều chi tiết tác phẩm được in kỹ thuật Ultra HD.

Qua phiên bản này bạn đọc có thể nghiên cứu đến từng chân tơ kẽ tóc của Giuditta, mà ngay cả khi đến tận bảo tàng chưa chắc bạn có cơ hội được nhìn tận mắt ở khoảng cách gần đến vậy.

Thảo may mắn đăng ký được bản sample và đã được mang đến tặng tận nơi. Chi tiết Giuditta dưới đây được Thảo chụp từ bản sample bằng iphone.

Caravaggio Favellatrice
Chi tiết Giuditta trong tuyển tập Caravaggio UHD của UTET

Dị bản Giuditta e Oloferne

Cũng giống như nhiều họa sỹ khác, Caravaggio đặc biệt yêu thích việc chép lại tranh của mình. Ông cũng hay tái hiện một hoạt cảnh nào đó đã từng vẽ.

Vào năm 2014, trong một bộ sưu tập của một cá nhân ở Toulouse người ta đã tìm ra một phiên bản khác của Giuditta che taglia la testa a Oloferne (1606-1607) và sau này nó được gán cho Caravaggio.

Người xem có thể thấy những điểm khác biệt về cảm xúc trong hai phiên bản: sự kiên định và tập trung trên gương mặt Giuditta ở phiên bản đầu so với sự lạnh lùng trong phiên bản sau; gương mặt đồng tình của bà hầu già so với vẻ hốt hoảng trong phiên bản thứ hai; đầu của Oloferne ở phiên bản sau như bị lệch ra khỏi thân; các đường nét cơ bắp trên cánh tay ông này không rõ nét như ở phiên bản đầu.

Giuditta e Oloferne 1606-1607
Giuditta e Oloferne, 1606-1607, Ảnh Wikipedia

Caravaggio ít khi ký tên tác phẩm của mình. Tuy nhiên, xâu chuỗi trong các tác phẩm của ông luôn có hình ảnh gương mặt Caravaggio hóa thân các nhân vật. Trong tác phẩm đang xem thì ông hóa thân tên tướng Oloferne. Có thể thấy miệng và hàm râu của tên này gợi nhớ đến gương mặt Caravaggio.

Có dịp bạn đọc có thể ghé thăm làng Caravaggio cách Milano (Ý) ba mươi phút đi tàu. Nơi đây còn lưu giữ căn nhà của Caravaggio nơi ông chào đời.

Caravaggio Favellatrice
Nhà của Michelangelo Merisi – Caravaggio
Caravaggio Favellatrice
Chân dung tự họa Michelangelo Merisi – Caravaggio
Caravaggio Favellatrice
Nhà của Michelangelo Merisi – Caravaggio

Chú giải

*Baroque: Giai đoạn giữa thời kì Kiểu Cách (manierismo) và Tân cổ điển (neoclassicismo), bắt đầu từ những năm 600 (thế kỉ 17) đến hết những năm 700 (thế kỉ 18). Theo một số tài liệu, hiện có hai cách hiểu về thời kì Baroque:

  • Theo nghĩa rộng, chỉ cả thời kì 600-700 (thế kỉ 17-18): trong đó có Caravaggio, Caravaggismo, roccoco và vô vàn các phong cách khác được phát triển trong thời kì này.
  • Nói theo nghĩa hẹp và dè dặt hơn, Baroque chỉ tính từ năm 1630 với khởi nguồn phong trào ở Roma trong đó có các tác phẩm của Lanfranco, Pietro da Cortona, Rubens, Guercino, Luca Giordano v.v. Do vậy những tác phẩm lột tả đời thực với sự mạnh mẽ kịch tính của màu sắc, mạnh về kể chuyện như của Crespi, Procaccini được gọi là ‘seicentista’ hay Họa sỹ năm 600.

COMMENTS

No Comment

Leave a Reply