Boldini – Nét cọ chảy và gam màu tươi sáng

Giovanni Boldini (Ferrara (Ý) 1842 – Berthier (Pháp) 1931) là một họa sỹ có phong cách khá nhất quán, dù sự nghiệp sáng tác của ông rất dài và đã đi qua nhiều thời kì như ‘vệt chấm Macchiaioli’; ấn tượng; biểu tượng và avanguardia. Trong bài này, mình sẽ thử tìm hiểu tranh Boldini – họa sỹ chân dung bậc thầy người Ý nhưng lại ít được biết đến tại quê nhà.

Người ta không thể xếp Boldini vào một trong bốn trường phái kể trên vì nét độc đáo của tranh ông. Đề tài được Boldini tận dụng là cuộc sống đời thường, chân dung người quen và bạn bè. Sử dụng nét cọ rối đối lập ánh sáng cực mạnh, nhưng tranh ông luôn đọng lại vẻ tươi mới và mát dịu. Nét cọ tuy rối nhưng lại mềm mại như suối chảy. Những đường cong, nhất là của phụ nữ được vẽ trong thời gian ở Pháp, được ông họa một cách dịu dàng. Các bức họa thời kì này như được phủ một lớp sương trắng mơ màng.

Chân dung Boldini tự họa lúc 50 tuổi - Thảo kể chuyện nước Ý
Chân dung Boldini tự họa lúc 50 tuổi

Cuộc đời của Boldini khá đơn giản, giống như của người bohemien: nghèo mà hạnh phúc và phản thói thường. Xuất thân từ Ferrara nhưng Boldini đã rời bỏ khung cảnh gia đình êm đềm để theo nghiệp vẽ. Họa sỹ đã chuyển đến Firenze và khởi đầu bằng việc theo trường phái ‘macchiaioli’.

Thời kỳ Firenze

Ở Firenze (Florence), ông cùng các bạn của ông như Cristiano Banti; Gordigliani; Signorini thường xuyên ghé tiệm cà phê Michelangelo và tiệm Doney để giao lưu với các nghệ sỹ quốc tế khác. Những người này sau đó đã giúp cho anh họa sỹ nghèo tỉnh lẻ Boldini một vài mối vẽ cho các gia đình giàu có ngoại quốc.

Vào thời kì Firenze, nét cọ của Boldini và của các bạn được những nghệ sỹ truyền thống dè bỉu gọi bằng cái tên ‘những vệt chấm’. Đây là cách nói để mô tả phong cách phóng khoáng, sống động và biểu cảm những sắc thái màu.

Paris_favellatrice_thao_ke_chuyen_nuoc_y
Đường phố Paris

Bước ngoặt

Phong cách ‘vệt chấm’ còn đeo đẳng Boldini một thời gian dài. Một ngày nọ vào năm 1867 ông được chiêm ngưỡng tác phẩm của James Tissot ở Paris. Từ đây, một chân trời mới mở ra trong Boldini.

Ông mơ về những nhộn nhịp, những thử thách của giới nghệ thuật Paris những năm nửa sau thế kỉ 19.

Hai năm sau Boldini rời bỏ Firenze để lên đường đi Paris. Ban đầu, ông chịu thỏa hiệp vẽ để có tiền. Cũng là để tìm mối liên hệ với nhiều nghệ sỹ khác. Sau vài năm ông mới mở đường đi cho mình. Ông gia nhập vào nhà vẽ Maison Goulpil và vẽ theo đơn đặt hàng của giới tư sản giàu có.

Testa di cavallo
Testa di cavallo

Những bức chân dung

Advertisements

Bàn tay biến hóa thần kì của Boldini đã giúp cho khách hàng huyền diệu trong tranh. Những phụ nữ đầy đặn, những quý ông xù xì từ đời thường bước vào tranh. Rồi những quý bà thu hút, những quý ông lịch lãm từ trong tranh bước ra ngoài.

Bàn tay ông làm mê hoặc người xem tranh. Nó cũng giúp ông trụ vững ở đất Paris đắt đỏ. Boldini nhỏ thó và … xấu lùn nhưng tranh phụ nữ ông vẽ thì đẹp vô ngần. “Vẽ đẹp như thể để bù đắp lại cho cái vẻ ngoài xấu xí của mình” – Goursat. Một người bạn đã có lần từng bình luận về ông như thế.

Chân dung Giuseppe Verdi
Chân dung Giuseppe Verdi
Donna in rosa
Cô gái trong bộ váy màu hồng

Boldini không chỉ vẻ chân dung tài ba. Đúng vậy, những bức hình Still-life hay tranh phong cảnh của ông cũng hết sức sống động. Toát lên một vẻ chung nhất là gam màu mát và sáng như hồng nhạt pha với trắng pastel. Những nét cọ rối mà như chảy trôi.

Le mele calville
Le mele calville
Molo e San Marco a Venezia
Khung cảnh San Marco ở Venice

Sau này ông di chuyển nhiều giữa Firenze, Paris, Nizza, Luân Đôn để vẽ và vì những nguyên nhân lịch sử khác. Ông mất vào năm 1931 vì bệnh phổi. Boldini đã để lại cho đời cả sự nghiệp của mình với trên dưới 100 tác phẩm.

Boldini tại quê nhà

Là người con vùng Ferrara, nhưng tại quê nhà nước Ý Boldini lại không mấy được biết đến. Có lẽ do thời gian sáng tác tại Ý của Boldini quá ngắn ngủi. Thật vậy, phần lớn các tác phẩm để đời của ông nằm ở nước ngoài; trong các bộ sưu tập cá nhân, và một số ít rải rác ở khắp nước Ý. Trong số này có các tác phẩm lớn như: Chân dung Giuseppe Verdi (1886) hiện ở Roma (Galleria nazionale d’arte moderna e contemporanea); Diego Banti (1865) hiện ở Firenze (Galleria degli Uffizi, Palazzo Pitti).

Không thể không kể một lượng kha khác các tác phẩm của Boldini hiện được trưng bày tại bảo tàng Boldini ở Ferrara. Những tác phẩm này không chỉ là những bức tranh ông thực hiện hồi còn ở trong đất Ý mà còn là những tác phẩm vẽ tại Pháp nhưng đã được gửi về Ferrara.

Bạn đọc có dịp có thể ghé Ferrara thăm bảo tàng Boldini và xem tranh ông. Tiện đi thăm thành phố lãng mạn nơi có tòa lâu đài rất đẹp và tòa nhà kim cương độc đáo.


COMMENTS

Leave a Reply